Quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường trên địa bàn huyện Vĩnh Tường

Abstract

Nội dung tóm tắt: a) Tính cấp thiết của đề tài: Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội ngày càng mạnh mẽ, vấn đề môi trường đã và đang trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu, đặc biệt tại các địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh và cơ cấu sản xuất đa dạng như huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Việc mở rộng các khu công nghiệp, làng nghề, gia tăng dân số, nhu cầu về đất đai, tài nguyên và sự gia tăng các hoạt động tiêu dùng đã tạo ra những áp lực rất lớn đối với tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống của người dân địa phương. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường trên địa bàn huyện hiện nay vẫn còn tồn tại nhiều bất cập. Hệ thống chính sách và pháp luật chưa đồng bộ; nguồn lực phục vụ quản lý, nhất là nhân lực và tài chính, còn hạn chế; trình độ chuyên môn và năng lực quản lý của cán bộ chuyên trách chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn; sự phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành, cấp xã và người dân trong công tác bảo vệ môi trường còn thiếu chặt chẽ và hiệu quả. Tình trạng ô nhiễm môi trường tại các khu vực làng nghề, khu dân cư nông thôn, tình trạng khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát... đang tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và gây ra những hệ lụy lâu dài cho sự phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường trên địa bàn huyện Vĩnh Tường là hết sức cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Đây không chỉ là cơ sở khoa học để xác định rõ những tồn tại, hạn chế đang tồn tại trong công tác quản lý, mà còn giúp đề xuất các giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương,4 góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ môi trường, khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững. b) Mục đích, đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề án: Mục đích nghiên cứu của luận văn cung cấp luận cứ khoa học nhằm đề xuất những định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường trên địa bàn huyện Vĩnh Tường. Đối tượng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu một số vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường. Luận văn nghiên cứu quy định của pháp luật hiện hành về bảo vệ môi trường trong hoạt động quản lý tài nguyên như: Luật Bảo vệ môi trường 2020. Luật Đầu tư 2020, Luật Khoáng sản 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Luận văn nghiên cứu thực tiễn thực hiện quản lý nhà nước trong công tác bảo vệ môi trường và quản lý tài nguyên thông qua số liệu thực tiễn, báo cáo, và một số công trình nghiên cứu liên quan khác. Phạm vi nghiên cứu: - Về không gian: Tập trung tại địa bàn huyện Vĩnh Tường. - Về thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn từ từ giai đoạn năm 2021 đến năm 2025. c) Phương pháp nghiên cứu : Phương pháp phân tích, tổng hợp Phương pháp thống kê, phân tích dữ liệu. Phương pháp hệ thống hóa, nghiên cứu điển hình d) Các kết quả nghiên cứu: Về mặt lý luận, quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường là một lĩnh vực có nội hàm rộng, liên quan đến việc ban hành chính sách, tổ chức thực hiện pháp luật, giám sát và kiểm tra các hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững. Trong lý luận quản lý, đây là một trong những công cụ quan trọng của Nhà nước để điều tiết các mối5 quan hệ giữa phát triển kinh tế, xã hội và gìn giữ môi trường sống cho hiện tại và tương lai. Tài nguyên thiên nhiên và môi trường có tính chất là hàng hóa công cộng, dễ bị khai thác quá mức hoặc bị ô nhiễm nếu không có sự điều chỉnh bằng cơ chế chính sách và quản lý hiệu quả. Các lý thuyết về phát triển bền vững, quản trị môi trường, quản lý tổng hợp tài nguyên thiên nhiên... đều khẳng định vai trò không thể thiếu của Nhà nước trong việc hoạch định và thực thi các chính sách liên quan. Việc nghiên cứu và hoàn thiện mô hình quản lý nhà nước trong lĩnh vực này không chỉ có giá trị học thuật mà còn góp phần bổ sung lý luận về tổ chức, vận hành bộ máy quản lý ngành Tài nguyên và Môi trường ở cấp địa phương – cấp hành chính gắn trực tiếp với thực tiễn. Ngoài ra, nghiên cứu còn góp phần làm rõ mối quan hệ giữa các chủ thể quản lý, giữa Nhà nước với người dân và doanh nghiệp trong thực thi chính sách tài nguyên – môi trường, qua đó giúp tăng cường tính minh bạch, hiệu quả và trách nhiệm giải trình trong quản lý công. Về mặt thực tiễn, tại huyện Vĩnh Tường – một địa phương có tốc độ đô thị hóa khá nhanh của tỉnh Vĩnh Phúc, việc khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên và xử lý các vấn đề môi trường đang đặt ra nhiều thách thức. Sự phát triển mạnh của các làng nghề truyền thống, cụm công nghiệp, quá trình đô thị hóa và gia tăng dân số khiến nhu cầu sử dụng đất, nước, khoáng sản, cũng như lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn. Trong khi đó, năng lực quản lý ở cấp huyện và cơ sở còn nhiều hạn chế: thiếu nhân lực chuyên môn, phương tiện kỹ thuật, công cụ giám sát và chế tài xử lý hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, nhiều vấn đề môi trường tại địa phương như ô nhiễm nguồn nước, không khí, xử lý rác thải sinh hoạt, rác thải làng nghề chưa được giải quyết triệt để. Tình trạng khai thác tài nguyên trái phép, sử dụng đất sai mục đích, vi phạm hành lang bảo vệ môi trường vẫn còn tồn tại. Bên cạnh đó, nhận thức và ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân, doanh nghiệp còn6 hạn chế; công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường chưa sâu rộng và thường xuyên. Do vậy, việc nghiên cứu đánh giá đúng thực trạng công tác quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường trên địa bàn huyện Vĩnh Tường có ý nghĩa thực tiễn to lớn, nhằm chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi, sát thực nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho các cấp chính quyền địa phương trong việc hoạch định chính sách, tổ chức thực hiện và giám sát hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên gắn với bảo vệ môi trường một cách bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế của huyện.